ใต้ตาบวมข้างเดียวเกิดจากอะไร? สาเหตุที่พบบ่อย วิธีดูแล และอาการที่ต้องรีบพบแพทย์

ใต้ตาบวมข้างเดียว ส่วนใหญ่เกิดจากของเหลวคั่งหรือการอักเสบที่ตาข้างนั้น เช่น นอนตะแคงทับ ภูมิแพ้ หรือตากุ้งยิง มักยุบเองในไม่กี่ชั่วโมงถึงไม่กี่วัน แต่ถ้ามีปวด แดงลาม มีไข้ ตามัว หรือบวมนานเกิน 1–2 สัปดาห์ ควรพบจักษุแพทย์

โดย รศ.พญ.เปรมจิต เศาณานนท์ จักษุแพทย์ด้านศัลยกรรมตกแต่งเปลือกตา

ตื่นมาเจอตาข้างหนึ่งปกติ แต่อีกข้างบวมเป่งเหมือนแอบไปขึ้นเวทีมวยมาทั้งคืน ใครเจอก็ตกใจ มาไล่เช็กกันว่าแบบไหนรอได้ แบบไหนควรไปหาหมอ

ใต้ตาบวมเกิดจากอะไร ทำไมบวมแค่ข้างเดียว

ผิวใต้ตาบางมากและมีเนื้อเยื่อหลวม ๆ อยู่ข้างใต้ ของเหลวหรือการอักเสบเพียงเล็กน้อยจึงเห็นบวมชัด ถ้าบวมข้างเดียว ต้นเหตุมักอยู่ที่ตาข้างนั้นเอง เช่น

• นอนตะแคงทับ: ของเหลวไหลไปรวมด้านที่แนบหมอน ตื่นมาตาบวมข้างนั้น แล้วยุบเองหลังลุกขึ้นไม่กี่ชั่วโมง

• ภูมิแพ้และการขยี้ตา: คันตา ขยี้ข้างไหนก็บวมข้างนั้น บางคนแพ้อาหาร แพ้เครื่องสำอางตัวใหม่ แพ้ไรฝุ่น เป็นต้น

• ร้องไห้หรือกินเค็มก่อนนอน: กินเกลือหรืออาหารเค็ม หรือ อาหารทะเล ทำให้เกิดการดึงน้ำกลับเข้าเนื้อเยื่อรอบๆ เพื่อรักษาสมดุลเกลือแร่ ทำให้บวมทั้งตัว โดยตามักบวมสองข้าง อาจจะไม่เท่ากัน แต่ข้างที่นอนตะแคงทับหมอนจะบวมกว่า ตาม gravity effect

• ตากุ้งยิงหรือก้อนที่เปลือกตา: ต่อมไขมันที่ขอบเปลือกตาอุดตันหรืออักเสบ เกิดก้อนบวมแดงกดเจ็บ เป็นการติดเชื้อ หรือก้อนแข็งที่ไม่ค่อยเจ็บ มักพบด้านเดียว

• เซลลูไลติส cellulitis (การติดเชื้อของผิวหนังรอบตา): บวมแดง ร้อน เจ็บ ลามเร็ว อาจมีไข้ ต้องรักษากับแพทย์โดยด่วน

• ไซนัสอักเสบ (โพรงอากาศข้างจมูกอักเสบ): อาจทำให้รอบตาข้างเดียวกันบวมตึง โดยพบร่วมกับคัดจมูก กดเจ็บที่แก้มใต้ตาด้านนั้น

• โรคตาไทรอยด์: เปลือกตาบวมและตาโปน บางคนเป็นข้างหนึ่งมากกว่า มักพบเป็นแบบเรื้อรังจนสังเกตได้ อ่านเพิ่มที่ ตาโปนจากไทรอยด์

  
  

บวมน้ำหรือถุงไขมันใต้ตา ดูต่างกันอย่างไร

บวมน้ำมักเป็นมากตอนเช้าแล้วยุบระหว่างวัน ส่วนถุงไขมันใต้ตามักเป็นสองข้าง ชัดขึ้นตามอายุ และอยู่ทั้งวัน ประคบเท่าไรก็ไม่หาย ถ้าสงสัยว่าเป็นถุงไขมันถาวร อ่านเพิ่มที่ ถุงใต้ตาเกิดจากอะไร และหลังตรวจประเมิน แพทย์อาจพิจารณาการผ่าตัดถุงใต้ตา

ตื่นมาตาบวมข้างเดียว ดูแลเบื้องต้นอย่างไร

ถ้าไม่มีอาการน่ากังวล ประคบเย็นด้วยผ้าห่อน้ำแข็งครั้งละประมาณ 10 นาที นอนหนุนหมอนสูงขึ้นเล็กน้อย ลดเค็มช่วงเย็น และเลิกขยี้ตา (รู้ว่ายาก แต่สำคัญมาก) ถ้าเป็นตากุ้งยิง แพทย์มักแนะนำให้ประคบอุ่นแทน ห้ามบีบเอง และ หากสงสัยตาอักเสบจากการติดเชื้อ ไม่ควรซื้อยาหยอดตา โดยเฉพาะกลุ่มสเตียรอยด์มาใช้เอง เพราะอาจทำให้ความดันตาสูงหรือการติดเชื้อแย่ลง

ใต้ตาบวมข้างเดียวแบบไหนต้องรีบพบจักษุแพทย์

• ปวดตามาก หรือปวดเวลากลอกตา

• บวมแดง ร้อน ลามออกไปเรื่อย ๆ หรือมีไข้

• ตามัวลง หรือเห็นภาพซ้อน

• ตาโปนยื่นออกมา หรือขยับลูกตาได้ไม่สุด

• บวมหลังถูกกระแทกแรง ๆ

• บวมนานเกิน 1–2 สัปดาห์ หรือเป็นซ้ำบ่อย ๆ

อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ลามเข้าเบ้าตา อย่ารอให้หายเอง

คำถามที่พบบ่อย

ใต้ตาบวมข้างเดียวหายเองได้ไหม?

ถ้าเกิดจากการนอนทับ ร้องไห้ หรือภูมิแพ้เล็กน้อย มักยุบเองภายในไม่กี่ชั่วโมงถึง 2–3 วัน แต่ถ้าบวมเกิน 1–2 สัปดาห์ หรือมีปวด แดง ตามัว ควรพบจักษุแพทย์

ใต้ตาบวม ควรประคบเย็นหรือประคบอุ่น?

บวมจากของเหลวหรือภูมิแพ้ใช้ประคบเย็น ส่วนตากุ้งยิง แพทย์มักแนะนำให้ประคบอุ่น ถ้าไม่แน่ใจ ให้แพทย์ตรวจก่อน

ใต้ตาบวมข้างเดียวเกี่ยวกับไทรอยด์ไหม?

เป็นไปได้ โรคตาไทรอยด์ทำให้เปลือกตาบวมและตาโปน บางคนเป็นข้างหนึ่งมากกว่า ถ้ามีตาโปนหรือเคยเป็นโรคไทรอยด์ ควรตรวจกับจักษุแพทย์

นัดปรึกษา รศ.พญ.เปรมจิต เศาณานนท์ ที่ Saonanon Clinic

ถ้าตาบวมไม่ยอมยุบ หรือไม่แน่ใจว่าเป็นบวมน้ำหรือถุงไขมัน นัดตรวจกับจักษุแพทย์เพื่อหาสาเหตุให้ชัด

• จองคิวออนไลน์

• LINE: @saonanon

• โทร 090-946-3090

• เวลาทำการ: วันพฤหัสบดี 16:00–20:00 น. และวันเสาร์ 09:00–20:00 น.

ข้อมูลในบทความนี้เป็นความรู้ทั่วไป ไม่สามารถใช้แทนการตรวจวินิจฉัยโดยแพทย์ ผลการรักษาขึ้นอยู่กับแต่ละบุคคล